Kaygı Bozuklukları: Belirtiler ve Psikoterapi Süreci

Kaygı, belirsizlik veya tehdit karşısında ortaya çıkabilen doğal bir duygudur. Ancak kaygının yoğunlaşması, uzun süre devam etmesi ve kontrol edilmesinin güçleşmesi; kişinin günlük yaşamını, ilişkilerini, işini veya eğitimini etkileyebilir. Bu durumda yaşanan güçlük yalnızca geçici bir stresten farklılaşabilir.

Kaygı bozuklukları tek bir biçimde görülmez. Bazı kişilerde sürekli endişe ve zihinsel meşguliyet ön plandayken bazılarında bedensel belirtiler, panik ataklar, kaçınma davranışları veya sosyal ortamlarda yoğun korku görülebilir. Belirtilerin anlamı ve şiddeti kişiye özgü değerlendirilmelidir.

Kaygı Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Kaygı hem düşünceler ve duygular hem de beden üzerinden kendini gösterebilir. Sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

  • Kontrol edilmesi güç ve tekrar eden endişeler
  • Huzursuzluk, gerginlik veya sürekli tetikte olma
  • Dikkati toplamakta ve karar vermekte zorlanma
  • Uykuya dalma veya uykuyu sürdürme güçlüğü
  • Çabuk yorulma ve enerji kaybı
  • Kas gerginliği, titreme veya terleme
  • Kalp çarpıntısı, nefesin daraldığını hissetme veya baş dönmesi
  • Mide ve bağırsakla ilgili rahatsızlıklar
  • Kaygı uyandıran yerlerden veya durumlardan kaçınma

Bu belirtilerden bir veya birkaçını yaşamak tek başına kaygı bozukluğu tanısı anlamına gelmez. Özellikle yeni başlayan veya yoğun bedensel belirtilerin başka sağlık nedenleriyle ilişkili olup olmadığının değerlendirilmesi için gerektiğinde bir hekime başvurulmalıdır.

Kaygı Bozukluklarının Yaygın Türleri

Yaygın Kaygı Bozukluğu

Sağlık, iş, aile, maddi konular veya gelecek gibi birçok alan hakkında yoğun ve kontrol edilmesi güç endişeler görülebilir. Bu endişelere gerginlik, yorgunluk, odaklanma ve uyku sorunları eşlik edebilir.

Panik Bozukluk

Beklenmedik panik ataklar ve yeni bir atak yaşama korkusu kişinin günlük yaşamını sınırlayabilir. Panik atak sırasında çarpıntı, titreme, baş dönmesi, nefes darlığı ve kontrolü kaybetme korkusu gibi belirtiler yaşanabilir. Ayrıntılı bilgi için panik atak belirtileri yazısını inceleyebilirsiniz.

Agorafobi

Kişi kaçmanın veya yardım almanın zor olacağını düşündüğü toplu taşıma, kalabalık, kapalı ya da açık alanlardan kaçınabilir. Agorafobi her zaman panik bozuklukla birlikte görülmez. Konuyla ilgili ayrıntılar için agorafobi nedir? yazısına göz atabilirsiniz.

Sosyal Kaygı

Başkaları tarafından değerlendirilme, eleştirilme veya küçük düşme ihtimaline yönelik yoğun korku; konuşma, toplantı, yemek yeme ya da yeni insanlarla tanışma gibi sosyal durumları zorlaştırabilir.

Özgül Fobiler

Hayvan, yükseklik, uçak, iğne veya kapalı alan gibi belirli bir nesne ya da durum karşısında yoğun korku ve kaçınma görülebilir.

Kaygı ve Stres Arasındaki Fark Nedir?

Stres çoğunlukla belirli bir baskı veya zorlayıcı durumla bağlantılıdır ve koşullar değiştiğinde azalabilir. Kaygı ise görünür bir tehdit bulunmadığında da devam edebilir. Bununla birlikte stres ve kaygı birbirini etkileyebilir. Ayrım yalnızca belirtilere bakılarak değil; belirtilerin süresi, yoğunluğu ve kişinin yaşamına etkisi değerlendirilerek yapılır.

Psikoterapi Sürecinde Neler Ele Alınır?

Psikoterapide amaç yalnızca belirtileri kısa süreli olarak bastırmak değildir. Kaygının hangi durumlarda ortaya çıktığı, kişinin düşünceleri, bedensel tepkileri, kaçınma davranışları ve yaşamındaki tekrar eden örüntüler birlikte değerlendirilir.

Terapi süreci kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır. Kaygıyı sürdüren döngülerin fark edilmesi, belirsizlikle kurulan ilişkinin ele alınması, kaçınılan durumların anlaşılması ve daha işlevsel baş etme yollarının geliştirilmesi süreçte çalışılabilecek konular arasındadır.

Ne Zaman Destek Alınabilir?

Kaygı uzun süredir devam ediyor, günlük sorumlulukları etkiliyor, uyku ve ilişkilerde belirgin güçlük oluşturuyor veya kaçınmalar nedeniyle yaşam alanını daraltıyorsa profesyonel değerlendirme düşünülebilir. Her kişinin yaşadığı kaygı ve ihtiyaç duyduğu destek farklıdır.

İzmit ve Kocaeli’de Psikolojik Destek

Klinik Psikolog Enes Topuz ile İzmit/Kocaeli’de yüz yüze, uygun durumlarda ise online psikoterapi görüşmeleri gerçekleştirilmektedir. İlk görüşmelerde başvuru nedeni, yaşanan güçlükler ve terapiye ilişkin beklentiler değerlendirilerek sürecin nasıl ilerleyebileceği birlikte ele alınır.

Görüşme ve randevu hakkında bilgi almak için iletişim sayfasını ziyaret edin.

Kaynaklar